Saniyede yaklaşık 2,5 milyar kez titreşen mikrodalgalar, yiyeceklerdeki su moleküllerinde, bunun iki katı titreşim oluşturur. Bu yoğun titreşimden kaynaklanan ısı enerjisi yemeklerin pişmesini sağlar.

Mikrodalgalar, aslında günlük yaşantımızın her alanında ihtiyaç duyduğumuz pek çok cihazın çalışmasını sağlayan bir enerji kaynağıdır. Cep telefonu, televizyon, radyo gibi cihazlar mikrodalgaları kullanarak çalışır. Konumuz olan mikrodalga fırınlarsa, oldukça yeni bir teknoloji ve çoğu icat gibi tesadüfen keşfedilmiş.
1946 yılında radarla ilgili bir araştırma projesinde görevli olan Dr. Percy Spencer, magnetron denilen vakum tüpü üzerinde çalışırken cebindeki çikolataların eridiğini fark etmiş. Bu duruma şaşıran Dr. Spencer, bir deney yapmak istemiş ve mısır tanelerini magnetronun yanına koyduğu zaman mısır tanelerinin kısa bir süre sonra patladığını gözlemlemiş. Bir buluş yaptığını hisseden bilim adamı çiğ bir yumurtayı magnetronun yanına koyarak arkadaşları ile heyecanla beklemeye başlamışlar. Yumurta da çok kısa bir süre içinde pişmiş ve patlamış. Bu keşif sayesinde yemeklerinin de kısa sürede pişeceğini fark eden bilim adamları, bugün kullanmakta olduğumuz mikrodalga fırının prototipini yaratmışlar.
Mikrodalga nedir?
Mikrodalgalar ışık hızında hareket eden, çok kısa dalga boyuna sahip elektromanyetik dalgalardır. Elektromanyetik dalgaları bir örnekle basit olarak açıklayalım: Durgun bir su birikintisine bir taş attığınızda suyun üstünde ufak dalgalar oluşur. Bu dalgalar genişleyerek tüm yüzeye dağılır. Bu tip dalgalara enine dalgalar denir ve mikrodalga da bir çeşit enine dalgadır.
Mikrodalga fırın nasıl çalışır?
Mikrodalga fırınlar elektrik enerjisiyle çalışır. Fırının içinde bulunan magnetron isimli cihaz, elektrik enerjisini mikrodalga enerjisine dönüştürerek 2.450 MHz frekansında mikrodalgalar üretir. Üretilmiş olan bu mikrodalgalar, dalga kılavuzu vasıtasıyla fırının içine ulaştırılır ve pişirmek istediğimiz yiyecek tarafından emilir. Saniyede 2,45 milyar kez titreşen mikrodalgalar yiyecek maddesinin içinde bulunan su moleküllerinde titreşim oluştururlar. Mikrodalgaların etkisiyle su molekülleri yaklaşık olarak saniyede 5 milyar kez titreşir. Bu yüksek hızdaki titreşmeden dolayı birbirine sürtünen su molekülleri, ısı enerjisi üretirler ve ortaya çıkan bu ısı enerjisi yemeklerin pişmesini, ısınmasını sağlar. Bu bağlamda içinde daha fazla su molekülü olan yiyecekler daha hızlı pişer.


Mikrodalga fırınlarla ilgili merak edilen konular

• Çelik tenceremle mikrodalga fırında yemek pişirebilir miyim?
  Hayır, çünkü mikrodalga ışınlar metal malzemelerden yansırlar, içlerinden geçemezler. Ama cam, seramik, plastik ve hatta kâğıt kapta bile yemeğinizi pişirebilirsiniz.
   
• Mikrodalga ışınlar zararlı radyasyon yayar mı?
  Mikrodalga ışınlar iyonize olamayan ışınlar grubuna dâhildir. Maddenin ve canlı hücrelerin yapısını değiştirmezler ve radyoaktif olarak zararsızdırlar.
   
• Mikrodalga fırında pişen yemek zararlı mıdır?
  Hayır değildir. Mikrodalga fırınlar sadece, elektrik enerjisini mikrodalga enerjisine; mikrodalga enerjisini de ısı enerjisine çevirir. Fırının içinde kimyasal veya radyoaktif bir işlem gerçekleşmez.
   
• Mikrodalga fırın kullanırken nelere dikkat etmeliyim?
  Özelikle sert kabuklu yiyecekler fırından çıkarıldıktan sonra dikkatle açılmalıdır çünkü yiyeceğin içinde buhar oluşmuş olabilir. Aynı zamanda bol su içeren besinler kısa bir süre bekletildikten sonra yenilmelidir, aksi takdirde yanıklara ve yaralanmalara yol açabilir.
   
• Asla yumurta pişirmeyin!