Dünyanın dört bir köşesinden gelmiş binlerce yolcu; yine dört bir yandan bini aşkın personel; bir tatil yöresinde bulunabilecek tüm olanaklara sahip devasa bir yolcu gemisi ve onun rotası üzerinde gezegenin en eşsiz koyları, en bakir kıyıları… Buyurun kruvaziyer turizmine…

“Eğlen ve güçlen”
Kitlesel deniz yolculuklarının ve buna yönelik taşımacılığın kökeninde, özellikle 19. yüzyılda Avrupa’dan Amerika’ya yapılan yoğun göç dalgasının etkisi var. Bu dönemde, çok sayıda yolcuyu ve yükü, üstelik hızlı bir şekilde taşımayı amaçlayan tarifeli gemi işletmeciliği başlıyor ve 2000 kişilik kapasiteye kadar erişen bu göçmen gemileri Kuzey Avrupa ve Akdeniz limanlarından “Yeni Dünya”ya, Amerika’ya insan taşıyorlar. Ama Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’ye göçlerin sınırlandırılması ve daha da önemlisi uçak teknolojisinin havayolu rekabetini geliştirmesi transatlantik seferlere talebi azaltıyor. Fransa ve İngiltere kıyılarından 8-10 saatte uçmak yerine 5 gün boyunca dev bir metalin üstünde yüzmek cazip gelmiyor insanlara. Bu deniz devlerinin yeniden ortaya çıkması için büyük bunalımdan sonra Almanya’nın biraz toparlanmasını beklemek gerekecek.
1930’lu yıllarda bir “yeniden inşa” dönemine giren Almanya, Birinci Dünya Savaşı mağlubu ülkenin moralini de düzeltmek için turizmi önemsiyor. Dev transatlantiklerle çıkılan kruvaziyer seferler devlet tarafından açıkça destekleniyor ve hatta bu seferlere katılım sağlayabilmek için devlet bir slogan türetiyor: Kraft durch Freude-Strenght… Eğlen, güçlen… 30’lardaki bu girişim bugünkü kruvaziyer turizmin öncüsü niteliğinde. Ancak asıl gelişme, İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ertesinde, Yunanistanlı armatörlerin, Ege adalarında başlattıkları gemi işletmeciliğiyle ortaya çıkıyor. Ünlü “Semiramis” gemisi bu dönemde Yunan adalarını turluyor ve Yunan girişimciler, özellikle ABD’li turistleri kruvaziyer turizme yönlendirmede büyük başarı elde ediyorlar.
Böylelikle kruvaziyer turizmde 1950’li yıllarda başlayan gelişme, ilk adımlarını Akdeniz-Ege’de atmış olmasına rağmen ilerleyen yıllarda Karayipler çok daha baskın bir cazibe merkezi haline geldi. Lüks yolcu gemilerinin en önemli taliplisi olan ABD’li turistlerin kendi ülkelerine yakınlığı ve sayısız koylarının eşsiz güzelliği Karayipleri bir kruvaziyer cenneti haline getirdi. 1969 yılında Karayipler bölgesindeki deniz turlarına 312 bin kişi katıldı. Bugün için küçük gibi görünse de henüz 70’lere bile gelmemiş bir dünya için oldukça iyi bir sayıydı bu. Günümüzde lüks yolcu gemileriyle yapılan turistik gezilerin yıllık turist potansiyeli 10 milyonu çok aşmış durumda.

Yüzer şehirler
Kruvaziyer turizmin temelinde liman ziyaretleri, limana yakın bölgelerde gezi ve alışveriş programları yer alır. Konuklar, değişik destinasyonları ziyaret ederler ve temel amaç deniz taşımacılığı değil, bir deniz taşıtında konukları ağırlamak, onlara bir tatil atmosferi yaratmaktır.
Yakın zamana kadar, kruvaziyer gezi talep eden kitle; yaşlı, zengin, gemi seyahatini diğer turizm türlerine tercih eden insanlardan oluşuyordu. Ancak son yıllarda bu tür gezilere katılan insanların vasıflarında bir değişim gözleniyor ve geleceğe dönük olarak bu değişimin daha etkin olması bekleniyor. Uluslararası Kruvaziyer Hatları Birliği (CLIA)’nın yaptırdığı araştırmalar lüks yolcu gemileriyle seyahate çıkan turistlerin yaş ortalamasının düştüğünü gösteriyor. Taliplerin arasında balayı çiftleri önemli bir yer tutuyor örneğin.
Seyahatlere katılan turistlerin büyük bir bölümü Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerini ve uzun süreli seyahatleri tercih ediyorlar. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu Akdeniz ülkeleri ise daha kısa tatiller için cazip noktalar.
5 yıldızlı yüzer oteller görünümündeki dev gemiler, alışveriş ve eğlence merkezleri, dinlenme, okuma, terapi ve spor salonları; gemide yayınlanan günlük gazete ve dergiler, konferans salonları, tiyatro ve kütüphane, uydu haberleşme ağı vb. karmaşık ve çeşitli hizmetler üretiyorlar. İçinde 6 metre yüksekliğe varan tırmanma duvarı, buz pateni pisti, açık hava tiyatrosu, kapalı ve açık yüzme havuzları, su parkları, seçkin markaların satış mağazalarının bulunduğu alışveriş merkezleri olan gemiler var.
Kruvaziyer gemiler, turizm rekabetinde avantaj elde edebilmek için, her yeni inşada daha ileri donanımlara sahip oluyor ve hacimlerini daha da genişletiyorlar. Geçen yüzyılın başında Titanic faciasıyla sekteye uğrayan, ama insanların aklını çelmek konusunda etkisini hep koruyan “kitlesel seyahat” fikri, erişmesi giderek daha kolaylaşan bir rüya tatilin endüstrisini beslemeye devam ediyor.