aşkın 57 ışığı: Pırlanta

Dünyanın en nadir bulunan taşlarından biri elmas. İşlenme süreci de aşılması gereken
güçlüklerle dolu. Belki de aşkı çağrıştırması bu yüzden pırlantanın; zor bulunuyor
ve büyük çaba gerektiriyor...

Marilyn Monroe’nun 1953 yapımı “Erkekler Sarışın Sever” filminde, onlarca erkek, tarihin bu en ünlü sarışınına kağıttan kalplerini sunar. Monroe, tamamına “Hayır” demektedir. “Hayır”ın sırrı, az sonra söyleyeceği şarkıda gizlidir: “Diamonds Are A Girl’s Best Friend” yani, Elmaslar Bir Genç Kızın En İyi Arkadaşıdır! Çünkü aşk karın doyurmaz, yaşlanınca size bakmaz. Filmde Monroe etrafına topladığı genç kızlara da bunu öğütler. Her ne kadar şarkı böyle dese de, pırlanta günümüzde aşkın en kristalize sembollerinden biri olarak görülmeye devam ediyor. O, bazen bir aşk itirafı, bazen bir evlenme teklifi, bazen kırılmış bir kalbe ulaşan özür, bazen de kuşaktan kuşağa geçen bir nikâh hediyesi...

Pırlanta, elmas isimli değerli taşın özel bir halinin adı. Saf karbondan oluşan elmasın pırlanta kabul edilebilmesi için 57 adet yüzeye sahip olacak biçimde kesilmiş olması gerekiyor. Doğada gerçekten nadir olarak, sadece kimberlit kayalarının içinde, o da ancak 40 milyonda bir oranında bulunan elmasın rasgele 57 yüzeyi de bulunması yeterli değil. Taç, kemer ve külah adlı üç bölümden oluşan pırlantaların bu bölümlerinin yüzey sayısı dahi belirli. Taşın üstte yer alan taç bölümünde 33 adet yüzey bulunuyor. Dolayısıyla taç, ışığın en çok kırıldığı ve en çok yansıdığı bölüm. Bu nedenle diğer bölümlere göre daha beyaz da görünebiliyor. Taşın parlaklığını etkileyen diğer faktörse, tacın altındaki kemer bölümü. Kimi taşlarda kemer bölümü daha kalınken, kimilerinde ise daha incedir. Bir pırlantanın en hassas bölümü, kubbe. Pırlantanın aldığı ışığı dışarıya yansıtan bu bölümün doğru açılarla kesilmesi, taşın değeri açısından hayatidir. Kubbeden yansıyarak taçtan yepyeni huzmelerle geri çıkan ışığın kalitesi, aslında taşın kalitesidir.

Taş kalitesini belirleyen önemli bir unsursa, kesim. Belki de Hacivat ile Karagöz Niye Öldürüldü filminden hatırlarsınız. Uyanık Güven Kıraç, filmde paylaşılamayan dev bir elması kestirir. Hoş oradaki olanaklarla elması kesmek gerçekte mümkün değildir. Ancak kesildiğini varsayalım. Yapılan doğru bir harekettir! Evet, pırlanta etmek amacıyla elmas parçaları öncelikle ikiye ayrılır. Ancak bu ayırma işi çok büyük bir ustalık gerektirir. Her şeyden önce, kesimden evvel taş çok ciddi bir incelemeye tabi tutulur. Amaç, elde edilebilecek en kaliteli ve büyük parçaya ulaşmaktır. Bugün kesim işlemi ve ön tespitler ağırlıklı olarak bilgisayar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Kimi zaman ustalar, elmasın üzerinde küçük bir pencere açarak içinin daha rahat görünmesini sağlarlar. Elmasın nereden ikiye bölüneceğine karar verildikten sonra, bu kesim hattı Hint mürekkebiyle işaretlenir. Elmasın oldukça hassas gerilim noktaları bulunması, bu işlemi tehlikeli hale getiriyor. Çünkü gerilim noktalarına gelecek darbeler, elmasın dağılmasına neden olabilir. Elmasın üç ana bölümü işte bu kesim işlemi ve arkasından yapılan yuvarlatma ile ortaya çıkıyor. Elde edilen taş, kesimin ardından gelen bazı parlatma işlemlerinden sonra artık tasarımcının ellerinde en doğru takıda ve tasarımda kullanılmaya hazır demektir. Çok hassas süreçlerden geçerek kullanılabilir hale gelen pırlantalar, kadınların büyük ilgisine mahzar oldukları gibi, koleksiyoncuların da başını döndürüyor. Değerleri hassas ölçümlerle, uzmanlıkla belirlenen pırlantalar, kimilerini renkleriyle, kimilerini ışıltılarıyla cezbediyor.