Geminin gözcüsünün haykırışı büyük bir felaketin habercisiydi: “Buz dağı”! Birinci subay, kaptana haber verdi ve derhal makine dairesine “Geri git” emri verildi. Fakat dev gemi durmuyordu. Çünkü hızını kesmesi için zamana ihtiyacı vardı. Buz dağına doğru yaklaşıyorlardı hızla. Geminin alt katındaki dans salonundan ise orkestranın müziği ve eğlenen insanların kahkahaları yükseliyordu.

Gemi büyük bir gürültüyle buz dağına çarptı. Her şey kısa bir süre içinde sona ermişti. Dünyanın en iyi gemisi olarak tarihe geçmeye hazırlanan Titanic, beş dakika içinde sulara gömülmeye başlamıştı.
Gemiler için büyük tehlike uyandıran buz dağları, nam-ı diğer aysbergler, Kuzey ve Güney Kutbu denizlerinde bulunan büyük buz kütleleridir. Devamlı soğuk olan bu bölgelerde karın üst üste yağması, kardan bir dağ ve sonra da bir buz katmanı oluşmasına neden olur. Bu katman zamanla kıyıya doğru kayar ve denizde parçalanır. Böylece muazzam buz dağları meydana gelir. Uzunlukları birkaç kilometreyi ve kalınlıkları 300 metreyi bulabilir. Güney Kutbu Antartika, her yıl binlerce buz dağının oluşumuna sebep oluyor. Kuzey Kutbu’ndaki Grönland Adası’nın iki milyon kilometreye yaklaşan yüzeyi ise tamamen buz tabakası ile kaplı.
Buz dağlarının esas heybeti suyun altında. Hani derler ya buz dağının görünmeyen yüzü diye. Görünenin ardındakinin asıl önemli olduğuna vurgu yapan bir sözcüktür bu; bir nevi perde arkası.
Kontrolsüz güç
Gelelim buz dağlarının yarattığı tehlikelere... Başıboş büyük denizlerde dolaşan buz dağlarının ağırlığı milyonlarca tonu buluyor, düşünün! Grönland’dan kopup gelen buz dağları ilkbaharda ve yazın ilk aylarında Kuzey Atlas Okyanusu’nda sefer yapan gemiler için büyük bir tehlike anlamına geliyor.
14-15 Nisan 1912’de ilk seferinde gece bir buz dağına çarparak parçalanan Titanic’in 2224 yolcusundan 1513’ü kurtulamadı. Titanic’in batmasına yol açan buz dağının fotoğrafı ise kazadan tam 88 yıl sonra ilk kez yayınlandı. Tarihi resim merkezi İsviçre’de bulunan Titanic Derneği tarafından Almanya’nın Münih kentinde ilk kez kamuoyuna sunuldu. Resim, kazadan beş gün sonra olay yerine ulaşan Bremen adlı Alman buharlı gemisinde görevli Stephan Rehorak adlı tayfa tarafından çekilmişti.
Titanik faciasından bugüne artık hava durumu raporu verilir gibi buz dağı raporu sunuluyor gemilere. ABD’nin kıyı koruma teşkilatına ait gemiler, Kuzey Atlas Okyanusu’ndaki buz dağlarını gözetleme görevini de üstlenmiş durumdalar.

Yüzen kıtalar
Güneşli havalarda buz dağlarının eriyen kısımları yüzeyde gölcüklerin oluşmasına neden oluyor. Suları tatlı olan bu gölcükler nedeniyle buz dağlarından susuzluk sorunu için yararlanılması da düşünülmüyor değil. Su sıkıntısı çeken bilhassa Aden Körfezi devletlerine getirilmesinin yolları düşünülüyor. Yani anlayacağınız her zaman tehlike ve felaket anlamına gelmeyebiliyor buz dağları...
Keşfedilmesi ve isimlendirilmesinin ardından bilimadamlarının en çok dikkatini çeken buzulsa hiç kuşkusuz B15. 11 bin kilometrekarelik alanıyla, erimesi halinde Nil Nehri'ne 80 yıl yetecek kadar suya sahip olan B15 her zaman ilgi odağı. Güney Kutbu’nun bilinen en büyük buz dağı olan B15, 2000 yılında Ross Ice Bölgesi'nden kopmuş ve yıllarca sürüklenmişti.

Dünyanın gizli tatlı su deposu
Araştırmacılar, küresel ısınmanın önü alınmazsa Grönland'daki buzulların erimesinin yaklaşık bin yıl süreceğini açıklıyorlardı. Ancak son bulgular bu sürenin tahmin edilenden daha kısa olacağını gösteriyor. Analizlere göre Grönland'dan Atlas Okyanusu'na akan buzul miktarı son beş yıl içinde iki katına çıktı. Bu da Grönland'ın deniz seviyelerinin yükselme hızına etkisini, 1996'da yapılan tahminlerin üç katına çıkardı. Son 20 yılda Grönland'da hava sıcaklığı 3 derece arttı. Artan sıcaklıklar ise buzulların erimesine yol açıyor. Örneğin Helheim Buzulu, her gün bir futbol sahasının yarısı büyüklüğünde buz kaybediyor.
Buzların erimesi çoğunluğu Asya’da yaklaşık 1.5 milyar kişiyi etkileyebilecek, deniz seviyesi 4 ila 6 metre yükselecek. Deniz seviyesinde bu denli bir yükseliş nedeniyle örneğin Maldivler bataklık haline dönecek. Londra, New York ve Tokyo gibi kentlerde büyük su baskınları yaşanacak. Grönland’daki buz tabakası tamamen erirse deniz 7 metre yükselecek ve Hollanda, Danimarka gibi kıyı ülkeleri kısmen sulara gömülecek.
Doğanın en büyük mucizelerinden biri olan buz dağları, sinemaya, edebiyata esin kaynağı olduğu kadar psikolojide de karşımıza çıkıyor. Bunun en güzel örneği ise Freud’un bilincin çeşitli katmanlarından bahsettiği kuramı...
Freud bilinci bir buz dağına benzeterek farklı bilinç aşamalarını bu buz dağının suyun altında ve üstünde kalan kısımlarıyla, yerlerini su seviyesine göre betimleyerek bağdaştırıyor. Su seviyesini bilinç eşiği olarak düşünürsek bu eşiğin altında bilincin en büyük alanını oluşturan bilinçaltının yattığına inanılıyor.