SİTE İÇİ ARAMA

 

Uzakdoğu felsefesi Feng Shui’de de mumun çok özel bir yeri var. Mor renkli mum evde zenginlik ve bereketi artırmak için tavsiye ediliyor. İlişkilerinizdeki dayanışmayı artırmak istiyorsanız eğer eşinize, sevgilinize pembe mum hediye edebilirsiniz. Yeşil renkli mumun yaratıcılığı geliştirici ve ferahlık hissi veren bir etkisi olurken, kırmızı mum aşkınızı alevlendiriyor, enerji ve sevgi veriyor! Mavi mum ise ilişkilerde iletişimi artırmak, dürüstlük ve saflık etkilerine sahip Feng Shui’ye göre.
Hemen hemen hayatın birçok alanında karşımıza çıkıyor mum: Sosyal yaşamda, günlük hayatta, eğlencede, dekorasyonda hatta dinde, takvimlerde…

Dünden bugüne mum
Mum ilk olarak günümüzden yaklaşık 3000 yıl öncesinde Eski Mısır uygarlığında kullanılmaya başlandı. Mısır ve Girit'te bulunan en az 5000 yıllık şamdanlardan anlaşılabileceği üzere, mum, antik çağın ilk buluşlarından. Roma döneminde ise bugünkü şekillerine benzer hale geliyor mum. İlk dönemlerde koyun ve sığırdan elde edilen iç yağlardan yapılan mumlar, zamanla biçim değiştirerek günümüze kadar gelebilmeyi başardılar. Sadece iç yağdan yapılan ilk mumlar, çok kısa sürede ömürlerini tüketiyorlar ve oldukça kötü kokuyorlardı. Şekilleriyse bugünkünden çok farklıydı. Roma dönemindeyse mumlar bizim bugün de kullandığımız ortasında bir fitil bulunan, silindirik ve uzun şekilli hale getirildi. Bu mumlarda fitil olarak da keten, kenevir ve pamuk lifleri kullanılıyordu.
Ortaçağ, mumların gelişiminde önemli bir rol oynuyor. Çünkü bu döneme kadar sadece iç yağlardan üretilen mumlar, artık yerlerini yavaş yavaş balmumundan üretilen mumlara bıraktılar. Sadece balmumundan yapılan mumlar, iç yağdan elde edilenlere göre hem daha uzun süre yanma, hem de hoş kokulu olmalarına karşın sınırlı balmumu stoğundan dolayı çok daha pahalıydı.
18. yüzyılda balina endüstrisinin doğmasıyla mum yapımında değişiklik gündeme geldi. Balinadan çıkartılan yağ, don yağının ve balmumunun yerini aldı. Balina yağından elde edilen parafin ile yapılan mumlar, sıcak yaz aylarında şekillerini koruyabilmesine karşılık, en büyük dezavantajı kötü bir koku yaymasıydı.
19. yüzyıl mum ve mum yapımı konusunda bir dönem noktası. İlk patentli mum yapım makineleri ortaya çıkmasıyla mumlar her eve, her kesime ulaştı. Kimyager Micheal Eugene Chevreul’un stearik asiti (stearin) bulması ile mumların kalitesi artmaya başladı. 19. yüzyılın yarısında ise günümüzde mum yapımında kullanılan parafin İngiltere’de ortaya çıktı. Parafin ve Stearik asit karıştırılması sonucunda ucuz, kaliteli, kokusuz mumlar üretildi. Yani günümüzün mumları.

Çeşit çeşit mumlar
Artık kokulu mumların revaçta olduğunu söylemeye gerek yok. Mumlar şimdi kokulu, rengarenk ve birçok şekle sahip. Bu nedenle de hayat kurtaran bir hediyelik. Her ne kadar ana maddesi parafin olsa da artık yardımcı kimyasallar sayesinde mumları istediğimiz her kokuda ve renkte üretmemiz mümkün. Parafinin yanı sıra soya parafini, balmumu ve jeller sayesinde sayısız şekilde ve kokuda mum üretmek artık çok kolay. Son yıllarda mumlar çok çeşitlendi: jel mumlar, tea light'lar, kokulular, yüzen mumlar, dışı peluş, kadife kaplı ayaklı mumlar, kütük mumlar, salon mumu, piramit mum, kilise mumu, simli mum, silindir mum… Özellikle ev dekorasyonunda en çok tercih edilen, göze en hoş görünenlerden biri olan jel mum, mum dünyasının da en yeni ürünü.
Yanma süresi sürekli kullanımda başka mumların on katına kadar çıkan jel mum aşırı sıcak ya da soğuk hava koşullarından da etkilenmiyor üstelik. Kütük mumlar ise gözle görünmeyen tozları yakıyor ve temiz hava sirkülasyonu sağlıyor.

Heryerde karşımızda
Mumun o büyülü atmosferini daha ilk doğum günümüzü kutlarken bile fakında olmadan da yaşıyoruz aslında. Doğum günü pastalarını süsleyen mumları üflemenin farklı bir ayrıcalığı olduğu tartışılmaz. Yemeklerde masa dekoruna estetik bir katkıda bulunan mumlar ise irili ufaklı seçeneklerle keyifli sohbetlere sinsi bir aydınlık kazandırıyor.
“Çayda çıra” gibi halk oyunlarımızdaki kostümü tamamlayan rolünü de unutmamak gerek. Peki ya resimde ve terzilikte mumun kullanıldığını biliyor muydunuz? Mumun benmari yöntemiyle eritip içine istediğiniz renkte ve çeşitte zehirsiz toz boya ve katarak hazırlayabileceğiniz mum boyalarını kullanmak çok eğlenceli. Özellikle de çocuklar için…

Atasözlerine ilham kaynağı
Mevlana’nın ''Ey mum, sende sufi huyları var. Sanırım ki, şu altı huyu ermişlerden almışsın: Geceyi uyanık olarak geçiriyorsun, yüzün nurlu, benzin sapsarı, gönlün tutuşmuş yanıyor, gözyaşları döküyorsun, kalbin uykuda değil, uyanık.'' sözleriyle tarif ettiği mum, pek çok deyimde de karşımıza çıkıyor. Mesela yaramaz, kontrol dışıyken bir insanın ya da olayın etkisiyle sakin, kontrollü bir hale gelmek anlamına gelen ‘mum olmak’ deyimi. ‘Yalancının mumu yatsıya kadar yanar atasözü ise hepimizin kulaklarına küpe olmuştur şüphesiz!
 
Kendi mumunuzu yapın
Mum yapımı için kullanacağınız malzemeler şunlar: Mum kalıbı, uygun kalınlıkta fitil, parafin, mum boyası, koku eritme kapları (su dolu geniş bir kap ile içinde parafini eritmek için daha küçük bir kap), termometre ve ısıtıcı.

Evde mum yapılabilir mi?
Pek çok alanda karşımıza çıkan mumu kendiniz de yapabilirsiniz. Hem de çeşit çeşit kokuda, renkte ve şekilde. Nasıl mı? Öncelikle belirtelim ki mum yaparken hayal gücünüzü kullanmanız çok önemli. Bu sayede çok çeşitli mumlar elde edebilirsiniz.
Mum yapımı için çok çeşitli malzemeler bulunuyor. Fakat bizim tavsiyemiz özellikle yeni başlayanlar için, 60 – 65 derece civarında eriyen parafin. Mum için özel olarak hazırlanan likit ya da toz boyalara da ihtiyacınız olabilir. Bu boyalardan seçtiğiniz birini erimiş parafin karışımına az miktarda ekleyerek istediğiniz renkte mum yapabilirsiniz.
Renk tonunu test etmek istiyorsanız, uygun bir zemine bu karışımdan bir damla damlatarak donmasını bekleyin. Ya da karışımdan plastik bir bardağa 2 cm. kalınlığında dökün ve buzlukta bekletin. Bu size mumun son halinin tam olarak nasıl görüneceğini söyleyecek. Mum yapımı için özel olarak üretilen metal, silikon, plastik vs. kalıpları kullanabileceğiniz gibi, evde elinizin altında duran plastik ambalajlar, kapaklar ya da bardaklar da işinize yarayacaktır. Koku kullanmak isterseniz de mumunuz 80 – 85 dereceye geldiğinde kokuyu eklemeniz gerekiyor.

Şimdi mum yapımına geçebiliriz
Kalıbınızı dolduracak kadar parafini ve bunun yüzde 10-15’i kadar strik asiti eritme kabına alarak, içi su dolu genişçe bir kapta benmari yöntemi ile erimeye bırakın. Dikkat edin parafinin içine su damlamasın. Kalıbınız plastikse, dibini ısıtılmış bir çivi vs. yardımıyla tam ortadan delin. Mumun kalıptan kolay çıkması için Arap sabunu-su karışımı hazırlayın ve bir fırça yardımıyla bu karışımı kalıbınızın iç kısmına güzelce sürün. Sonra kağıt peçeteyle iyice kurulayın. Fitilinizi bir ucundan tutarak erimiş olan karışıma batırın, diğer ucundan tutarak tekrar batırın ve donmaya bırakın. Donan fitili kalıbın içine geçirin. Fakat dikkat edin filitin 1 cm’lik kısmı kalıbın dışında kalsın. 1 cm’lik fitilin üzerine küçük bir kağıt parçası koyun, fitilin üzerini cam macunu ile kapatarak kalıbın dibine yerleştirin. Fitilin diğer ucunu, kalıbın ağzına ortalayarak yerleştireceğiniz bir kalem ya da tahta çubuğa tutturun. Kalem ya da çubuk, kalıbın içine düşmeyecek genişlikte olmalı. Fitili kalıbın tam ortasına gelecek şekilde ayarlayın. Şayet boya kullanacaksanız karışımınızı dilediğiniz şekilde renklendirebilirsiniz. Az miktarda boya ile açık renk, daha fazla boya ile daha koyu renk mumlar elde edersiniz.
Koku kullanmak isterseniz de mumunuz 80 - 85 C°’ye geldiğinde kokuyu ekleyin ve karışmasını sağlayın. Koku miktarını belirlerken mutlaka üreticinin tavsiyesine uymanızı salık veririz. Karışımınızı bu sıcaklıkta ağır ağır, fitilin hizasından kalıba dökün. Kalan karışımı saklayın, daha sonra gerekli olacak. Hava kabarcıklarını gidermek için bir çıta vs. yardımı ile kalıbın her tarafına hafifçe vurun. Mum, donarken, fitilin çevresinde küçük bir çukur oluşturur. Kalıbınızın dışı soğuduğunda ve fitilin çevresinde çukur oluştuğunda bunu doldurmanın zamanı gelmiş demektir.
Biraz önce bir kenara ayırdığınız kalan karışımınızı yine 80 – 85 C° sıcaklığa getirin ve mumunuzun dip kısmının düz olması için yeterince karışım dökerek çukuru doldurun. Tamamen donduğunda ters çevirerek mumunuzu kalıptan çıkarabilirsiniz.
Mum yapmak bu kadar basit. Fakat dikkat etmeniz gereken güvenlik önlemleri de yok değil. Parafini kesinlikle gereğinden fazla ısıtmayın. Fazla ısınan parafinin yaydığı buhar sağlığınıza ciddi biçimde zarar verebilir. Parafini daima benmari yöntemiyle eritin. Mumu daima açık alevden uzakta bulundurun.
Alev alan mumun üzerine kesinlikle ama kesinlikle su dökmeyin. Mumu ısıtırken elinizin altında daima bir tencere, kavanoz vs. kapağı, karbonat ve kimyasal yangın söndürme malzemesi bulundurun.
Tencere ya da kavanoz kapağı eritme kabının içinde oluşan alevleri havasız bırakarak söndürmek için kullanabilirsiniz. Cildinize sıcak mum dökülürse hemen soğuk suya tutun ve daha sonra mumu çıkarın. Ve son olarak da mumu asla kanalizasyona dökmeyin. Çocuklar ve evcil hayvanlardan uzak tutun. Mumun düzgün ve issiz yanması için, yakmadan önce fitilini keserek 5 mm’ye kadar kısaltın. Mumlarınızı genellikle oda sıcaklığında saklayın.

KÜLTÜR VE SANAT YAYINIDIR