|
Yaz deyince güneş, güneş deyince aklımıza
bronz bir ten gelir. Bronzlaşma sağlıklı bir görünüm ile
ilişkilendirilse de bronzluğun anlamı ciddi anlamda deri
hasarıdır. Yani deri ne kadar bronz ise o kadar hasar almış
demektir! Erken yaşlanmanın ve cilt kanserinin en büyük
sebebi, güneşin zararlı ışınlarıdır. O halde, sağlıklı
bronzlaşmak için kendinizi güneşin rahatlatıcı kollarına
atmadan önce, UV ışınlarıyla nasıl başa çıkacağınızı
öğrenmelisiniz! |

Soğuk
geçen bir kıştan sonra güneşli ve sıcak günler nihayet
kapımızı çaldı. Bizde, biran önce tenimizi güneşin
sıcaklığıyla buluşturmak istiyoruz. Ama dikkat!
Ozon tabakasının incelmesiyle birlikte özellikle son
yıllarda güneş artık insanlar için tehlikeli bir unsur
haline gelmeye başladı. Çünkü yeryüzüne ulaşan ultraviyole
miktarında büyük bir artış oldu. Eskiden, yeryüzüne sadece A
ve B ultraviyole ışınları ulaşırken (UVA ve UVB), artık
ultraviyole C ışını da (UVC) ulaşmaya başladı.
UVA cildin erken yaşlanması ve kırışmasına neden olurken,
UVB ve UVC radyasyonları ise deri kanserleri riskini
artırıyor. Bu yüzden de sadece deniz ya da havuz kenarında
güneşlenirken değil, günün her saatinde güneşten korunmamız
büyük bir önem taşıyor.
Güneş ve yanık
Güneş karda bile yansıma yapar. Hatta karda yansıma oranı
%80’lere kadar çıkar. Bu yüzden koruyucu kremleri hem
güneşli günlerde hem de yazın bulutlu havalarda bile
kullanmamız gerekir. Güneş yanığına UVA ve UVB ışınları
sebep olur. Bu ışınlar cildinize nüfuz eder ve yeni hücreler
üreten canlı hücrelerinizi öldürür. Bronz olmak için
ödediğiniz bedel uzun vadede ödeyeceğiniz bedelin yanında
bir hiçtir. Çünkü güneş yanığı ve aşırı bronzlaşma, ilerde
çeşitli cilt kanserlerinden birine sebep olabilir.
Yapılan araştırmalar, insanların büyük bir çoğunluğunun 20
yaşından önceki dönemde ultraviyole ışınlarına maruz
kaldığını ispatlıyor. Bu nedenden dolayı özellikle
çocuklarınızı erken yaşta güneşten koruyacak olursanız,
onların kanser ve erken yaşlanma riskini de azaltmış
olursunuz.
Çok açık tenliler ve kızıllar
en riskli grup
Güneşin zararlı ışınlarından hiç kuşkusuz en çok açık
tenliler etkileniyor. O yüzden beyaz tenliler, kızıllar ve
hiç bronzlaşamayanlar güneşten mümkün olduğunca uzak
durmalılar. Cildin rengi ne kadar koyu ise, yanma riski de o
oranda azdır. Ancak esmer tenlilerde bile ozon tabakasının
incelmesiyle birlikte güneş yanığı görülmesi az rastlanır
bir durum olmaktan maalesef artık çıktı.
Ne
zaman güneşe çıkılmalı?
Güneşlenme için en ideali sabahları saat 10.00’a kadar ve
öğleden sonraları 15.30’dan sonraki zaman dilimidir. Bu
saatlerin dışında ise kesinlikle gölgede kalınmalıdır. Bu
arada, beton zeminlerin ve deniz suyunun ultraviyole
ışınlarını çok iyi yansıttığını aklınızdan çıkarmayın. Bu
yüzden gölgede dahi yanabileceğinizi unutmayarak, şemsiye
altında otururken de koruyucu kreminizi sürün.
Suyun içindeyken de
güneş yanığı olur muyuz?
UVB ışınları (güneş yanığına neden olan ve cilt kanseri
riskini arttıran ışınlar) ve UVA ışınları (erken ortaya
çıkan kırışıklıkların ve cilt kanserinin nedeni) su
yüzeyinden içeri sızabilir, hatta suyun 3 metre altındayken
bile etkilerini gösterebilirler. Üstelik suyun, tıpkı bir
büyüteç gibi bu ışınları güçlendirme etkisi vardır.
Dolayısıyla yüzmeye düşkün olanların mutlaka suya girmeden
önce, suya dayanıklı bir güneş kremi kullanmaları ve
yüzdükten sonra da kremi tazelemeleri şarttır. Hatta
dudaklar, göz çevresi ve burun için yüksek koruma faktörlü
koruyucuları
 tercih
edin. Bu bölgeler daha hassas olduğundan çoğu zaman güneşten
en fazla zararı görürler.
Güneşsiz bronzlaştırıcılar
güneşe karşı korur mu?
Suni bronzlaştırıcılar asla güneş kreminin yerini tutmaz.
Çünkü kendinden bronzlaştırıcılar, cildin sadece en üst
tabakasını koyulaştırırlar ve en fazla 2 derecelik bir
koruyucu içerirler. Cildinizi seviyorsanız, 15 veya 20
derece koruma faktörlü bir krem sürün.
Solaryum ve güneş
Solaryum makineleri, UV ışını üreten yapay
bronzlaştırıcılardır. UVA lamba ve reflektörleri yüze
uygulamada kullanılır. UVB lambaları ise UVA lambaları ile
birlikte solaryum yatakları veya kabinlerinde uygulanır.
Solaryum makinelerinde ışınlar insan sağlığına en uygun
şekilde filtre edilebilir ve ten tipine göre ayarlanabilir.
Dolayısıyla güneşte oluşabilecek aşırı kızarma, soyulma, su
toplama gibi durumlar solaryumda pek söz konusu değildir.
Ama çok fazla solaryuma girmek de kanser riskini yükselten
faktörlerdendir. Sonuçta filtrelenmiş bile olsa bu ışınlara
sürekli maruz kalmak çok tehlikelidir.
Losyon mu, krem mi, jel mi?
Koruyucu ürün seçerken yüzünüz için krem, vücudunuz için
losyon formundaki ürünleri kullanabilirsiniz. Çok yağlı bir
cilde sahipseniz, jel formundakiler ya da sprey şeklindeki
yağsız kremler daha doğru olur.

Giysiler
güneşten korur mu?
Giysiler, güneş ışınlarını bloke etmez. O yüzden giyinmeden
önce vücudunuza uygun bir koruyucu krem sürmenizde yarar
var. Açık renkli ve pamuklu giysiler ultraviyole ışınlarını
daha fazla geçirir. Geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü ile
de yüzünüzü ve gözlerinizi koruyabilirsiniz. Uzun zaman
güneş ışığına maruz kalan gözlerde katarakt riskinin arttığı
bugün bilinen bir gerçek.
Koruyucuları nasıl kullanmalı?
Terleme, deniz suyu gibi etkiler koruma faktörünün bir
kısmının çıkmasına sebep olur. Bu nedenle koruyucu kreminizi
en fazla dört saatte bir yenilemelisiniz. Güneş
koruyucularını cilt tarafından emilmesi ve etkin bir koruma
sağlayabilmesi için güneşe çıkmadan yarım saat önce sürmeniz
gerekiyor.
Yanıklara doğru müdahele
Güneş yanığı hemen belirti vermez, genellikle güneşlendikten
6 saat sonra ortaya çıkar. Belirti vermeye başladığında cilt
sıcak ve kızarıktır. Dokunmakla acır ve bir süre sonra su
toplamaya başlar. Eğer her şeye rağmen başınıza bunlar
geldiyse, işte o zaman yapmanız gereken bazı ilk yardım
önerileri:
Yanığın üzerine asla diş macunu, yoğurt ya da yağlı merhem
sürmeyin. Ağrı için basit bir ağrı kesici kullanabilirsiniz.
Su kabarcıkları varsa, bunları da sakın patlatmayın. Aksi
takdirde mikrop kapıp, başınıza daha büyük dertler
açabilirler. Ağrı ve sıcaklık hissi için günde 3-4 kez
nemlendirici krem sürmek, soğuk banyo yapmak ve soğuk su ile
ıslatılmış bezleri yanık yerlere koymak etkili olur.
|
Güneş koruyucusu seçerken…
Güneş kremlerinde yer alan ve
SPF olarak adlandırılan koruma faktörlerinden cilt
tipinize en uygun olanını seçmelisiniz. Peki, koruma
faktörünü nasıl seçeceksiniz?
Cildiniz güneşle buluştuğunda 15 dakikada
kızarıyorsa ve yanma gösteriyorsa, koruyucu bir
kremde yer alan 15 koruma faktörü sizi güneşe karşı
15x15 dakika koruyacak anlamına gelir. Güneşe en
fazla hassasiyet gösteren yaşlılar ve bebekler 45-50
SPF, çok açık tenliler 60 SPF, esmerler 15-25 SPF
içeren ürünleri tercih etmeliler. |
|