Bizdeki
adıyla mangal, ya da batıdan dilimize girmeye çalışan
haliyle barbekü gastronomik açıdan bakıldığında yiyecekleri
yüksek ısı altında fümeleme işlemidir. Kor ateş bir mangal
için ne kadar hayati önem taşıyorsa, pişen yiyeceklerden
ateşe düşen yağların yüksek ısı sayesinde dumanlaşarak,
örneğin pişmekte olan etinize nüfuz etmesi, mangal keyfinin
diğer önemli bir adımıdır. Mangalda kırmızı ya da beyaz et
farketmez, yiyecekleriniz aynı anda iki farklı kaynak
tarafından pişirilir: Ateş ve duman. Tabi duman üretebilmek
için yeterli miktarda yağlı et kullanılması şartıyla...
Ancak İkinci Dünya Savaşından sonra insan hayatı için en
ölümcül silahın atom bombası değil, kolesterol olduğu
anlaşıldığından beri mangal yapılırken yağlı etlerden
kaçınılması şiddetle tavsiye ediliyor.
İşin aslı ne yazık ki böyle, ama mangal belki de yağlı
etlerin en masum pişirilme yöntemi. Hatta mangal keyfinden
en az zararla çıkabilmek için, yağlı etlerin önceden
pişirilerek kömüre yağ damlamasını sağlayıp, yağsız etleri
daha sonra ızgaraya koyarak minimum kolesterollü bir çözüm
de elde edilebilir.


Mangal
nasıl yakılmalı?
Mangalda et pişirmede olduğu kadar, mangalı yakmak da
ayrı bir hüner istiyor açıkçası. Doğru kömürü kullanmak,
ateşin doğru kıvama gelmesini sağlamak ve ateşin çabuk
geçmemesi için tedbirler almak biraz ustalık gerektiriyor.
Mangalda yakılacak kömür sonuçta pişireceğimiz etlere ısı ve
duman vereceği için, mutlaka doğru bir seçim yapmalıyız. Saf
odun kömürü bu iş için biçilmiş bir kaftan. Ayrıca mangalı
yakarken kullanılabilecek gazlı kiremitler ya da kağıt ve
çalı çırpı gibi katkı maddelerinin, pişirilecek etlere kötü
bir tat katabileceklerinden dolayı tercih edilmemesi çok
önemli. Aslında mangalı yakmayı çok çabuklaştıran bu
katkılar, çoğunlukla işin kolayına kaçmak isteyenlerin
tercihi ancak sonuçta sağlığımız söz konusu. Üstelik kağıt
ve çalı külleri çok hafif olduklarından, pişmekte olan
etlere siz farkında olmadan yapışabilir.
Mangalı düzgün bir şekilde yakmak için iyi bir havalandırma
sağlamak şart. Kimi mangallar bu amaçla kömür haznelerinde
havalandırma delikleri barındırıyor. Böylece alttan hava
alan kömürler daha hızlı yanabiliyor. Kömürler iyice kor
halini aldıktan sonra bu havalandırma deliklerini kapatarak
daha uzun bir mangal keyfi yaşayabilirsiniz.
Mangalda
pişirme
üzerine denemeler
Mangal için hep keyifli ortamlardan söz ediyoruz. Genel kanı
mangalın hep pikniklerde ya da sayfiye yerlerinde yakılması
üzerinedir. Çünkü gerçekten de büyük bir özen ve hızla
temizlenmesi gereken bir atmosfer gerektiriyor mangal
yakmak. Sonuç olarak bu tip ortamları en iyi tarif eden
kelimeler ise ya tatil beldelerini ya da piknik alanlarını
işaret ediyor. İyi bir mangal keyfi yaşamanın püf noktası
doğru et seçimi ve damak tadınıza göre uygun terbiyeden
geçiyor. İşin pişirme kısmı ise ayrı bir maharet istiyor.
Genelde mangalda kırmızı et çeşitlerinden pirzola, antrikot
ve kuzu butundan yapılabilecek şişler mükemmel sonuçlar
verir. Hatta köfte ve çeşitli baharatlarla zenginleştirilmiş
kebaplar da mangalların vazgeçilmezleri arasındadır. İsteğe
göre bu etleri bir gün öncesinden terbiye ederek, etlerin
yumuşamasını da pekala sağlayabilirsiniz. Beyaz et olarak
akla gelen tavuk ve balıkta ise açıkçası kırmızı et kadar
zengin bir menü yok. Ancak tavuk pirzola ve tavuk kanat, pek
çok mangalcının vazgeçilmez gözdeleri arasında. Çünkü bu
etler pişerken saldıkları yağlarıyla her ne kadar ortalığı
yoğun bir dumana boğsalar da, bu duman sayesinde
kazandıkları aromayı evdeki mutfağınızda elde etmeniz
oldukça zor. Keza balıkta da benzer bir durum geçerli. Eğer
gerekli itinayı gösterebilirseniz, örneğin mangalda balık
pişirirken, çift taraflı bir ızgara kullanarak pişen balığı
dağılmadan ızgaradan ayırabilirseniz, sofranıza zengin bir
tad katabilirsiniz.
Mangalın aynı zamanda etleri hem ateşle hem de dumanla
pişirmesini göz önünde bulundurarak, dilerseniz kömürün
üzerine pişirmeye başlamadan önce çeşitli baharatlar ya da
bol aromalı ağaç dalları atabilirsiniz. Bu baharatlardan
çıkan dumanlar, yiyeceklerinize ayrı bir doku
kazandıracaktır.

Mangalda
bazı püf noktaları
• Et ve tavukları mangalda pişirmeden bir gün önce çok az
zeytinyağı, soğan suyu ve tercihe göre dövülmüş sarımsaklı
bir sosla dinlendirirseniz, etleriniz çok daha yumuşak olur.
• Mangal ızgarasında balık pişirirken dikkat etmeniz gereken
önemli bir nokta da balığın diğer yüzünü ne zaman çevirmeniz
gerektiğidir. Hemen söyleyelim, balığınızın gözü
beyazlaşmaya başladığı an diğer tarafını da pişirmeye
başlayabilirsiniz. Balık eti diğer etlere göre çok narin
olduğundan, kurutmadan pişirmeniz çok önemli.
• Mangalda eğer bir ızgara kullanacaksanız, pişirmeye
başlamadan hemen önce ızgarayı yağlamanız etlerin
yapışmasını engeller. Bu konudaki en yaygın teknik,
ortasından ikiye kesilmiş bir kuru soğanı biraz yağlayarak
ızgaranıza sürmektir. Burada soğan aynı zamanda ızgaraya
temas ederek etlerinize hoş bir aroma katacaktır.
• Mangalda etlerinizi kurutmamak için şişlerinizin ya da
ızgaranızın ateşe çok yakın durmaması gerekir. Ateşle etler
arasındaki ideal aralık 10 santimden az olmamalı.
• Etlerinizi pişirmeye mutlaka ama mutlaka mangal ateşi
tamamen kor halini aldıktan sonra başlamalısınız. Acelesi
olanlardan özür dileyerek, ne olursa olsun etlerinizi
pişirmeye başlamak için hep doğru zamanı, yani kömürün en
yüksek ısı vermeye başladığı o kor anını beklemelisiniz.
• İşin pratik yanına kanıp, mangal kömürünüzü tutuştururken
piyasada sıkça bulunan gazyağlı kibritler kullanmayın. Her
ne kadar bu tür katkı maddeleri hemen uçucu olsalar da,
sonuçta kokuları kömüre ve doğal olarak etlerinize de
sinebilir.
• Mangalınızda etlerinizi pişirmeye başladığınız andan
itibaren alev görmemeniz gerekir. Ancak etlerden damlayan
yağların tutuşmasına engel olamayabilirsiniz. Bu nedenle iyi
bir mangal uzmanı, etler pişerken mangal başından kesinlikle
ayrılmaz ve etleri ateşten sürekli uzak tutar.
• Mangal pişirirken üzerinize sinecek duman konusunda ise
tek çözüm iyi bir duş olacaktır.
|