“Dünyada hiçbir kent, ne topraklarının bereketi, ne de ticaretteki zenginliği bakımından bu kenti geçemezdi.” Tarihçi Ammianus Marcelleinus (M.S. 4. yüzyıl)
 

Geçtiğimiz yıl Hatay’da gerçekleşen “Medeniyetler Buluşması” dikkatlerinizden kaçmamıştır. Üç semavi inanışın temsilcilerini aynı sıralarda buluşturan etkinliğin amblemi, güzel bir yaz gününde yapılan toplantının amacını, sadelikten aldığı bir güçle anlatıyordu. Sahnenin hemen arkasında yer alan hilal, haç ve yıldız, ne de yakışmıştı Hatay’a.
İnsanlık tarihi, biraz da insanların inanışlarının tarihidir. Bu fikirden yola çıkan bir buluşma, kendisine zemin olarak Hatay’dan daha şık bir yer bulamazdı herhalde. Daha yolun başında söyleyelim; Hatay dünyanın en eski kentlerinden biri ve bu parlak tarihin kanıtlarını birer iz değil, yaşayan mekanlar olarak bünyesinde taşımaya devam ediyor. Peki, Hatay’ın haklı ününe şahitlik etmek için nelere gitmek gerekir?

Tarihi doku
Hatay, Müslümanlığın Anadolu’ya yayılmaya başladığı yer olarak kabul ediliyor. Nitekim Habib-i Neccar, Anadolu’da inşa edilen ilk cami. M.S. 636 yılında, Hz. Ömer’in komutanlarından Ebu Ubeyde bin Cerrah tarafından yapılmış. Hatay’ın çokkültürlülüğüne dair sürprizlerinden biri burada. Camiye adını veren Habib-i Neccar, Hz. İsa’nın havarilerine ilk inanlardan biri. Kuran’da da Yasin suresinde bir şehit olarak adı anılıyor. Camide Habib-i Neccar ile birlikte İsa tarafından Antakya’ya gönderilen Yuhanna, Pavlos ve Şemun Safa’nın mezarları da caminin içinde yer alıyor.
Habib Neccar Dağı’nın yakınlarında, Antakya-Reyhanlı yolu üzerinde ise St. Pierre Kilisesi yer alıyor. Bir mağaraya yapılan eklemelerle yapılan kiliseye adını veren St. Pierre, Aziz Petros adıyla da bilinen havari. Hıristiyan cemaati, “Hıristiyan” adını, burada yapılan ilk toplantıdan almış. İlk Hıristiyan kilisesi olan yapı, M.S. 4 ve 5. yüzyıllara ait mozaik kalıntılar taşıyor. 12 ve 13. yüzyıllarda Haçlı Seferleri sırasında gotik bir yapıya büründürülen kilisede muhtemel bir saldırı esnasında cemaatin kaçmasına yardımcı olması amacıylaa yapılan bir tünel sistemi de var.
Hürriyet Caddesi’ndeki Ortodoks, Kurtuluş Caddesi’ndeki Katolik kiliseleri kentin mutlaka görülmesi gereken yapılarından. Hatay merkezindeki havranın 1700’lü yıllarda yapıldığı tahmin ediliyor. Ancak havrada bulunan, ceylan derisi üzerine işlenmiş Tevrat’ın en az 500 yıl öncesine ait olduğu belirtiliyor. M.Ö. 6. yüzyılda yapılan St. Simeon Stilit Manastırı, Antakya’daki tüm yapılar gibi, bir efsaneyle anılıyor. Manastırın isim babası St. Simeon Stilit’in 45 yıl boyunca korunaklı bir bölümü de bulunan bir sütunun üzerinde yaşadığı rivayet ediliyor. Ayrıca, Ulu Cami, Barleam Manastırı, Darbısak Kalesi ve Bayezid Bestami Makamı, Şeyh Ahmet Kuseyri Camii ve Türbesi, kent ve çevresindeki önemli dini yapılar. Hızır Türbesi’nde ise Hz. Musa ile Hızır Aleyhisselam’ın bir araya geldiğine inanılıyor. Kentin bir başka zenginliği ise Hatay Arkeoloji Müzesi. Müze, mozaik koleksiyonu açısından dünyada ikinci, para koleksiyonu ile de üçüncü sırada yer alıyor. Harbiye, Antakya, Atçana, Çevlik, ve İskenderun’da yapılan kazılarda bulunan çeşitli süs eşyaları, heykeller, mezarlar burada sergileniyor.

Hatay mutfağı
Hatay, tarihi ile olduğu gibi, yemekleri ile de ün sahibi. Kentin köklü geçmişi, çeşitli kültürlerin birbirleriyle kaynaşması, ortaya son derece zengin bir mutfak çıkarmış.
Kağıt kebabı, oruk, dövme (aşşur), semirsek, tepsi kebabı, humus, zahter salatası, künefe, peynirli irmik helvası, kabak tatlısı, cevizli biber, küflü çökelek salatası, turplu tarator, humus, patlıcanlı yoğurtlama, sarmaiçi, yumurta öccesi Hatay adıyla özdeşleşmiş yemeklerden bazıları. Bu güzel yemeklerin bir kısmı Hatay’dan tüm Türkiye’ye yayılırken, bazılarını denemek için dahi Hatay’a gitmek şart. Ancak belirtmekte yarar var, künefe, kağıt kebabı, humus, kabak tatlısı gibi tüm ülkeye mal olmuş tatlı ve yemeklerin lezzeti de Hatay’da bambaşka. Harbiye beldesi, su kıyısındaki doğayla iç içe, geniş kapasiteli restoranlarıyla, bu lezzetleri denemek için en uygun yerlerden biri. Küçük bir uyarı: Rejim dönemlerinde Hatay’da bulunmamak, yararlı olacaktır. Hatay’ın renkliliği, adeta sokaklara taşıyor. Çok dinli ve çok mezhepli bir nüfus yapısı var Hatay’ın. Ayrıca, yılın her döneminde çok farklı ülkelerden ziyaretçilerin akınına uğruyor. Asi Nehri’nin ve diğer akarsuların beslediği bereketli topraklar, Antakya ve çevresini yeşilden yeşile boyuyor. El sanatları açısından da geleneksel bir dokuya sahip Hatay. Sadece bakırcıları izlemek dahi insanın ruhunu dinlendiriyor. Son bir tavsiye; defne sabunu, doğal ipek, biber salçası, nar ekşisi Hatay’ın çarşılarında karşınıza çıkacak. İpek işlerinden gözünüzü alamayacaksınız.