İlk çıkan mobil telefonları hatırlar mısınız? Aküsü ve ana cihazı bir James Bond vari çanta içinde taşınan ve ahizesi ise o çantaya bir kablo ile bağlı olan telefonları nasıl unutabiliriz? Derken hayatımıza daha insancıl boyutlarda giren araç telefonlarını da hatırlatırız. Bu iki ilginç yenilikten sonra 1994 yılında ülkemizde şaşılacak derecede bir hızla yaygınlaşan cep telefonlarıyla tanışmıştık. Cebe bile sığan bu minik iletişim araçlarına o kadar alıştık ki, günümüzde neredeyse Türkiye’nin 20 yıl önceki nüfusuna eş değer sayıda aboneye sahip olduk.
Şimdi ise cep telefonlarında farklı bir trendin tam başında bulunuyoruz. SMS, WAP/MMS ve EDGE teknolojilerine sırasıyla “birinci, ikinci ve ikibuçukuncu nesil” adı verilen cep telefonu ağlarında kısaca 3G ya da (üçüncü nesil – 3N) olarak isimlendirilen yeni bir altyapı evlerimizdeki yüksek genişbant internet erişiminden daha da hızlı bir erişimi cebimize getirmeyi vaadediyor.

3G ile değişime hazırlanın
Cep telefonunda 3G altyapısı kullanıma hazır olduğunda hayatımızdaki en önemli değişiklik şüphesiz görüntülü iletişim olacak. Daha yüksek hızlı data iletişimini mümkün kılan 3G sayesinde cep telefonu ekranlarımızda hem kendi görüntümüz karşı taraftaki kişiye gidebilecek, hem de karşıdaki kişinin görüntüsünü cep telefonumuzun ekranında görebileceğiz. Dolayısıyla videolu aramalarda telefonu artık kulağımıza götürmemiz söz konusu olmayacak. Bu nedenle acilen 3G’ye tam uyumlu cep telefonunuzun kulaklık ve mikrofon setini hemen tozlanmış kutusundan çıkarıp kullanmanızı ve kendinizi ahizesiz görüşmelere alıştırmanızı öneririz.

Cepte yeni bir dönem başlıyor
Cepte üçüncü nesil hizmetlerin başlamasıyla birlikte cep telefonumuzu da değiştirmek zorunda kalabiliriz. Gerçi istatistiklere göre Türkiye’de 10 milyonun üzerinde 3G uyumlu cep telefonu zaten kullanılmakta ama bu cihazların pek çoğu yeni servislerle uyumlu olmayabilir. En popüler örnek olarak iPhone 3G’yi ele alalım. Bu telefonun adında bile 3G var ama iPhone ne yazık ki videolu arama yaptırmıyor. Böyle bir özelliği şimdilik yok. Zaten videolu arama da yaptıran tipik bir 3G uyumlu cep telefonunun ön yüzünde de düşük çözünürlüklü de olsa bir kamera bulunmalı.
Cep telefonları, aslında bir modem olarak da tanımlanabilir. Şu anki 2-2.5G ağlarında cep telefonumuzun modem özelliğinden yararlanarak internete bağlanabiliriz. İster doğrudan telefonumuz üzerinden, ister telefonumuzu dizüstü ya da masaüstü bilgisayarımıza bağlayarak, onu bir modem gibi kullanarak internete çıkabiliriz. 3G’li telefonların en önemli avantajlarından biri de işte bu özellik olacak. ADSL ya da benzeri geniş bant internet hizmeti olmadığı yerlerde cep telefonumuzu bilgisayarımızla konuşturarak, kendimizi genişbant hızında internette bulabileceğiz. Zaten 3G’nin en önemli avantajı da bu yüksek hızlı veri transferi altyapısında gizli. Telefonlarımız bu yeni ve hızlı altyapının nimetlerinden ancak özellikleri doğrultusunda yararlanabilecek. Kimi modellerde sadece internette gezinebileceğiz, kimilerinde ise görüntülü de konuşup, hata belki de cep telefonumuz ile cep telefonumuzda bizden çok uzakta bir ilde yaşayan başkalarıyla birlikte çeşitli oyunlar oynayabileceğiz.

3G ne kadar hızlı olacak?
3G ağlarının en ilgi çekici yanı elbette sağladığı hız olarak görülüyor. Zaten bu yüksek hız sayesinde görüntülü iletişim kurulabiliyor. Ancak hızın rakamlara dökülmesi konusunda kesin sonuçlarla karşılaşmayabiliriz. Teorik olarak 3G altyapısı yeni nesil teknolojilerde saniyede 54/72mbit seviyelerine kadar çıkabilecek kapasiteye sahip. Ama bu hızları şu anda 3G’ye en hızlı adapte olan Japonya’da bile göremiyoruz. Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya ve ABD gibi gelişmiş ülkelerde bile şu anda en fazla yaklaşık saniyede 3mbit’lik data hızları pazarlanıyor. Ayrıca bu hızlarda da bir süreklilik olmuyor. Örneğin Londra’daki Heathrow havalimanında İngiltere’nin önde gelen operatörleri 3.6Mbit’lik 3G altyapısı sunuyor. Ama havalimanından çıkıp Londra’nın merkezine gittiğinizde sunulan hız 1.7Mbit’e düşüyor. Bu hız evlerimizde yaygın olarak kullanılan ADSL ya da kablolu internet seçenekleriyle kıyaslandığında bir adım önde gibi. Ancak cepten internete 3G ile ulaşmanın maliyeti şu anki evlerdeki genişbant internet erişimi paketlerinin birkaç üstünde olacak. Her lüksün bir bedeli vardır kuralına ne yazık ki 3G’de de rastlayacağız. 

3G ile her zaman birlikte olamayacağız
3G altyapısının gelmesi ile birlikte beraberinde bir çok soru da gelecek elbette. Söz konusu hız artışı ne kadar olacak? Nasıl ücretlendirilecek? 3G her yerden çekecek mi? Hızlı internet paketleri nasıl olacak? Görüntülü iletişim için ne kadar ödememiz gerekecek ve farklı ne tür yeniliklerle tanışacağız? Bu soruların büyük bir kısmını 3G başladığında zaten görmüş olacağız ancak yeniliklerin ardı arkası kesilmeyecek. 3G’ye bizden çok önce geçen İngiltere örneğine baktığımızda hali hazırda ülkenin neredeyse tamamının 2G, yani standart cep telefonu uygulamaları için kapsama alanında olduğunu görürken, 3G’li bölgelerin tamamının İngiltere yüzölçümünün yaklaşık yüzde 20’sine denk geldiğine tanık oluyoruz. Yani aradan geçen 5-6 yıla rağmen 3G ağının İngiltere’de bile sadece belirli alanlarla sınırlandığını anlıyoruz. Ülkemizde de benzer şekilde bir kapsama alanı politikası güdüleceği çok açık. Çünkü bu altyapının kurulumu 2G ağına göre çok daha pahalı ve operatörler de bir yerde arz/talep dengesini ve bütçelerini gözetmek zorundalar. Bu nedenle 3G servisleri başladığında çoğu bölgede bu hizmetten yararlanılamayacağını göreceğiz. Özellikle şehirler arası yollarda 3G sinyali alamayacağız.

Farklı bir deneyim
Başta fiyatlar ve kapsama alanı konularını bir kenara bırakırsak, 3G ile birlikte bizleri bambaşka bir deneyimin beklediğini kesinlikle söyleyebiliriz. Biz hep görevimiz gereği bu yeni teknolojiye tarafsız bir gözle bakıyoruz ama 3G’nin özel hayatı deşifre etmesi ya da akla hayale gelmeyecek yeni servislerle bizleri şaşırtması da söz konusu olabilir. En azından artık 3G devreye girdiğinde kimilerimizin “yoldayım, ya da toplantıdayım” gibi yanıtlar yerine daha yaratıcı çözümler bulması gerekebilir.

3G teknolojisi geldiğinde en önemli yenilik cep telefonundan bir başkasını görüntülü olarak da arayabilmek olacak. Ancak telefonların bu özelliği desteklemesi gerek.