Aşağıdaki vakayı okuyup tartışarak, araştırarak, işletmenin stratejilerini ve sektördeki gelişmeleri dikkate alarak yazılanları değerlendiriniz, daha etkin ve verimli geliştirme önerilerinde bulununuz ve sistemler oluşturunuz.

Teslim Tarihi : 06 Mart 2010

Teslim Şekli : e-posta (Mutlaka mesaj alındı onayı alınız)

ELEKTRONİK LOJİSTİĞİ

Elektronik sektörü, teknolojik gelişmelerin ve yeni teknolojilere olan talebin artması ile özellikle son yıllarda hızlı büyümüş olup, halen Dünya ekonomisindeki önemini korumakta ve daha da güçlenmektedir. Özellikle Uzakdoğu ve Avrupa ülkelerinin öncülüğünü yaptığı sektörde rekabetin üst düzeye çıkması ile yeni ürün geliştirme çalışmaları hız kazanmıştır ve eski teknolojiler piyasayı hızla yenilerine bırakmaktadır. Rekabet baskısı ile üretim tesislerinin işgücünün daha ucuz olduğu bölgelere kayması ile özellikle pazarın lokomotifi olan gelişmiş ülkelere, ürünlerin gönderilebilmesi için yeni lojistik yapı ve süreçlerin geliştirmelerini zorunlu kılmaktadır.

Türkiye elektronik pazarı Avrupa 'da 7 'nci büyük pazar durumundadır. Bu pazarı, Elektronik Ürünler (TV, Kamera, Fotoğraf Makinesi, DVD oynatıcı, Ev Sinema Sistemi, MP3 ve MPEG4 Çalar, vd.), Telekomünikasyon Ürünleri (Telefon, Telsiz, Santral, Faks server, vd.), Bilgisayar ve Beyaz Eşya (Buzdolabı, Çamaşır Makinası, Fırın, Klima, Süpürge) Ürünleri oluşturmaktadır.

Türkiye’de elektronik üretimi yapan ve Dünya pazarında da tanınan üretici firmaların bulunması, yabancı elektronik firmalarının, diğer gelişmiş ülkelerdeki pazar oranlarını yakalamasını güçleştirmektedir. Yerli firmaların kısa ürün tedarik süreleri, güçlü ve yaygın servis ağları, fiyat avantajları, yerleşmiş bayi yapıları ve dağıtım faaliyetlerinin organize olması, başlıca avantajlarıdır.

Elektronik sektöründe lojistik hizmetler, hem bayiler hem de nihai müşteriler için çok önemlidir. Gelişmekte olan ülkelerde elektronik ürünlerin fazla talep görmesi, kişisel eğlence amaçlı kullanılması ve prestij kaynağı olarak düşünülmesi, bu ürünlere yüklü paralar ödeyen müşterilerin aşağıdaki beklentilerde olmasına neden olmaktadır:

• Müşteri, ürünün kutusunu ve kendisini hasarsız, aksesuarlarının tam ve zamanında teslim edilmesini ister,

• Müşteri, aldığı ürünün bozulmasını, dolayısıyla servis ile uğraşmak istemez, ancak servis kullanacaksa ürününün mutlaka kısa sürede onarılmasını ya da değiştirilmesini ister.

Elektronik sektöründe öncü, birçok elektronik ürünün üretimini ilk yapan ve Dünya pazarında ciddi paya sahip uluslararası bir işletme, ülkemizde elektronik ürünlerini pazarlamak istemektedir. İşletme, yurtdışından bitmiş elektronik ürünler ve servis ağında kullanılmak üzere yedek parçalar getirecektir. Yurtdışından bitmiş olarak gelecek elektronik ürünler ağırlıklı olarak Avrupa’dan, teknolojileri yüksek ve nispeten daha az hacimli ürünler de Uzakdoğu‘dan gelmektedir. Hacimsel olarak bakıldığında Avrupa’dan gelen ürünlerin oranı %90, Uzakdoğu’dan gelen ürünlerin oranı %10‘dur. İthalat taşımaları için sürekli olarak, seçenek taşımacılık modları, araç tipleri ve taşıma miktarları (FTL veya LTL) değerlendirilmektedir. İşletmenin bitmiş ürün olarak, SKU (Stock Keeping Unit-Stok Tutma Birimi-Stok Kodu Sayısı) adeti 2.500 civarındadır. Elektronik pazarında ev içinde kullanılacak ürünlerin (Televizyon, Müzik Sistemleri, vb.) talepleri genellikle sonbahar ve kış aylarında artmakta, taşınabilir elektronik ürünlerin (MP3 çalar, Kamera, Fotoğraf Makinaları, vb.) talepleri ise genellikle ilkbahar ve yaz aylarında en yüksek seviyesine çıkmaktadır. Ürünlerin taleplerinde global organizasyonlar etkili olabilmektedir. Örneğin Dünya Kupası gibi olaylar, büyük ekran LCD televizyon satışlarını, turnuvanın başlayacağı haftanın öncesinde arttırmaktadır.

Şekil 1’de temel olarak şemalandırılan “Elektronik Ürün İthalatı” Değer Zincirinde yer alan 7 temel faaliyet alanı şunlardır:

1. Talep Planlama

2. Tedarik Planlama

3.  İthalat İşlemleri ve Antrepo Yönetimi

4.  Depo Operasyonu

5.  Dağıtım Organizasyonu

6.   Satış Sonrası Hizmetler

7.   Tersine Lojistik

Şekil 1. İthalatı Yapılan Elektronik Ürünlerin Değer Zinciri

İthalat işlemleri TSE, Gümrük, vd nedenlerle uzun süre almakta ve hızlandırılmak istenmektedir. İthal edilmiş ürünler, Türkiye genelinde firmanın bayileri, zincir mağazalar ve elektronik ticaret (B2B) vasıtası ile satılmaktadır. Bayi kanalı, dijital plazalar ve karma mağazalardan oluşmaktadır. Dijital plaza; alışveriş merkezlerindeki exclusive (münhasır) mağazalar ve cadde (exclusive) mağazalarından oluşmaktadır. Zincir Mağaza kanalı ise tekno ve hipermarketlerden oluşmaktadır. B2B kanalında, genel olarak kurumsal ve katalog satışlar gerçekleştirilmektedir. Satışların % 52’si zincir mağazalar, %45’i bayiler kanalıyla yapılmaktadır. Satışların bölgelere göre dağılımına bakıldığında Kuzey Marmara %45, Güney Marmara %10, Ege Bölgesi %12, İç Anadolu Bölgesi %10, Batı Akdeniz %8, Doğu Akdeniz %7, Karadeniz %5 ve Doğu ve Güney Anadolu %3 paya sahip olarak görülmektedir.

Ürünlerin Türkiye çapında dağıtılması yaklaşık 1.000 noktaya olacaktır. Bunun içinde işletmenin ana bayileri ve servisleri olduğu gibi, elektronik marketlerin ve hipermarketlerin ana depoları ve mağazaları da vardır. Özellikle büyük müşteriler, siparişlerinde dağıtım noktalarını seçebilmekte, bazen ana depolarına, bazen de mağazalarına sevkiyat (floor ready delivery)  isteyebilmektedirler.

Son tüketiciye satılan elektronik ürünler dışında Avrupa ve Uzak Doğu ülkelerinden proje bazlı bazı profesyonel ürünlerin de hızlı bir şekilde getirilmesi gerekmektedir. Bu ürünler genellikle medikal ve yayıncılık (broadcasting) amaçlı kullanılmakta olup işletmenin alışılmış ürün çeşitlerinden farkı, yalnızca proje bazlı kullanılacak tek seferlik ürünlerdir. Belirli bir talebi yoktur, talep doğdukça operasyonel işlemleri diğer ürünler gibi takip edilmektedir. Yıl boyunca toplam hacimleri tüm operasyonun %5‘i kadardır.

Satış Sonrası Servis ağında kullanılmak üzere tedarik edilmesi istenen yedek parçalar ise Avrupa ülkelerinden getirilmektedir. Servis işinde yerli üreticilerle rekabet edilebilmesi için işletmenin bu parçaları zamanında getirmesi ve onarım işlemlerini çok hızlı bir şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Yedek parçalarda hedef, stok tutmadan talebe göre getirilip bir an önce servislere iletmektir. Yedek parça satışları şirketin önemli bir gelir kalemidir.

İşletmenin ithalat ve lojistik faaliyetleri, doğrudan Genel Müdür’e bağlı Operasyon Direktörlüğü tarafından yürütülecektir. Bağlı bölümler Satın Alma, İthalat, Lojistik, Servis, Sipariş Yönetimi ve Bilgi İşlem Müdürlüğü olacaktır.

Satın Alma ve Lojistik stratejileri şu şekilde belirlenmiştir:

• Sipariş Yönetimi dışındaki tüm operasyonlar, konusunda uzman firmalara yaptırılmalı, ancak Lojistik Hizmet Sağlayıcı (3L) seçiminde uygun ve mümkün olduğunca objektif ölçütler kullanılmalıdır.

• Yurtdışına siparişi verilecek ürün adetleri optimal düzeyde tutulmalı ve bu konuda Satış ve Pazarlama bölümleri ile düzenli ve işbirliğine dayalı çalışmalar yapılmalıdır.

• Ürünlerin Türkiye’ye gelişlerinde, düşük maliyetli, güvenli ve bir o kadar da hızlı hizmet beklenmektedir. Ürünler, yurtdışındaki aynı işletme ismi altında çalışan tedarikçi fabrikalar ya da depolar tarafından sağlanmaktadır.

• İthalat operasyonunda, olabilecek en kısa sürede işlemlerin tamamlanması ve bir an önce ürünlerin satılabilir hale getirilebilmesi beklenmektedir. Bu noktada gümrük işlemleri üzerinde önemle durulması gerekmektedir.

• Antrepo ve depolama operasyonları etkin ve verimli şekilde yürütülmelidir. Bu operasyonlarda uzman bir lojistik firması ile çalışılması istenmektedir.

• Depolama operasyonlarında ürünlerin ve kolilerinin zarar görmemesi, bedelleri yüksek olan ürünler olduğu için çalınma vd. stok kayıplarının en az olması hedeflenmektedir.

• Depoda yapılması istenen Katma Değerli Hizmetlerin (kılavuz ekleme, bandrol ekleme, etiketleme, ürün birleştirme, vb.) kalitesinin çok yüksek olması ve hata oranının %0,01’den az olması hedeflenmiştir.

• İşletmenin kullandığı Bilgi Sistemi ile depoda kullanılan Bilgi Teknolojilerinin birbirleri ile uyumlu çalışması beklenmektedir.

• Dağıtım hizmetlerinde ulaşılması gereken hedefler vardır. Özellikle Kuzey Marmara bölgesinde siparişin çıkış saatine göre aynı gün ya da en geç ertesi gün ürünlerin sevk edilmiş olması hedeflenmektedir.

• Türkiye pazarında, ithal edilmesine rağmen satılamayan ürünler olmaktadır, bu ürünlerin en uygun şartlarla başka ülkelere gönderilmesi düşünülmektedir. İhracat yapılan ürünlerin payı yıllık satışların %2’ si civarında olup, hepsi Avrupa ülkelerine veya Rusya’ ya gerçekleşmektedir.

İşletmenin ithalatını yaptığı ürünlerin %95’i paletli gelmektedir. Paletler ürünlerin koli boyutlarına göre değişiklikler gösterebilmektedir. Hepsi standart değildir, kimi zaman karton paletler bile kullanılmaktadır. Ürünler farklı boyutlarda olup bir kısmı (televizyon, müzik sistemleri vb.) kendi kolileri ile, bazıları (Hafıza Kartları, Oto Teyp, Elektronik Aksesuarlar vb.) ise değişik adetlerde kolilenmiş olarak kendi ambalajlarında gelmektedir. Ürünlerin kolileri, ürünleri korumaya yönelik olmasına rağmen düşmelere ya da çarpmalara karşı hassastır. Ürünlerin uluslararası taşınmasında, uygun taşımacılık sistemlerinin seçilmesi gerekmektedir. Tüm ürünlerin toplandığı depo tek ve İstanbul’da olup, işletme başka bir yere bir depo daha açmanın yararlı olup olmayacağını merak etmektedir. Lojistik giderlerin %45’ini taşımacılık, %35’ini depo, %15’ini katma değerli işlemler ve %5’ini ise sigorta giderleri oluşturmaktadır.

İthal edilen ürünlerin %90’lık kısmının master kolilerinde ve kendi ambalajlarında, global olarak belirlenmiş ürün kodu ve EAN kodu bulunmaktadır. Bazı ürünlerde ise yalnızca EAN kodu vardır. Hızlı tüketilen elektronik ürünlerin (pil, kaset, konsol oyunları vb.) dışındaki tüm ürünlerin üzerlerindeki barkodlarda seri numarası bulunmaktadır. İşletme, ürünlerinin satış sonrası takibini de gözlemleyebilmek için seri numaralarının takip edilmesini istemektedir.

İşletme, deponun etkin ve verimli çalışmasına büyük önem vermektedir. Deponun iç yerleşiminin, ürün hareketlerini en aza indirecek şekilde olması, ürün kabul, yerleştirme, toplama, sevk ve sayım işlemlerinin hızlı ve güvenli bir şekilde yapılması, depoda her bir faaliyet için uygun alanların ayrılmış olması, depo hacminin en verimli şekilde kullanımı, ürünlerin açık/yarı açık alanlara kesinlikle konulmaması, bedelsiz (hediye) ve iade ürünlerin etkin olarak takibi gerekmektedir. Deponun temizliği ve üründe hasar oluşmaması için uygun elleçleme ekipmanlarının kullanımı, dikkat edilecek diğer bir noktadır.

Dağıtım organizasyonunda, zamanında teslimat, teslimatta güvenilirlik, sipariş doğruluğu, sipariş durumu ve ürün bulunabilirliği konularında bilgiye erişim, izlenebilirlik, araç içi etkin yerleştirme ve doluluk oranları, sevkiyat başına hacim ve ürün değeri, araç içi ve dışı temizlik, etkin rotalama, taşıma ve elleçleme bazlı ürün ve ambalaj hasarları ile iade toplama etkinliği, geliştirilmesi gereken kritik başarı göstergeleridir. Hedef sevkiyat süreleri; İstanbul içine aynı gün, Trakya ile İzmir ve Ankara’ya kadar olan alanda 1 gün, Giresun-Urfa eksenine kadar olan alanda 2 gün, kalan bölgelere ise 3 gündür.

İşletme, stand ve promosyon malzemelerini yurtiçi tedarikçilerden temin etmekte olup teslimat sorumluluğu tedarikçiye aittir.

İşletme, %0,5 olan “iade oranı”nı daha da düşürmek istemektedir. Bu oranın büyük bir bölümü sipariş hatalarından ve taşıma sırasında meydana gelen hasarlardan kaynaklanmaktadır. Özellikle koli hasarlarından kaynaklanan iade ürünlerin değerlendirilmesi ve tekrar satılabilir hale gelmesi planlamaktadır. Müşterilerden/tüketicilerden iadeler yalnızca bayiler veya servisler aracılığı ile yapılabilmektedir.

İşletme atık yönetimine ve nakliyelerden dolayı çevreye yayılan CO₂ emisyon değerlerinin düşürülmesine büyük önem vermekte, periyodik olarak atıklarını usulüne uygun imha etmek istemektedir. Uluslararası platformda işletmenin çevreyi ve havayı kirletmeme konularında hem müşterilerine hem de çevre örgütlerine verdiği sözler vardır.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde aşağıda istenenleri gerçekleştiriniz:

1.      Şirketin Lojistik ve Tedarik Zinciri yapısının etkin ve verimli bir şekilde çalışmasını engelleyecek başlıca problemleri tanımlayınız, analiz ediniz.

2.      Lojistik ve Tedarik Zinciri açısından Kritik Başarı Faktörlerini hiyerarşik bir yapıda belirleyiniz ve önceliklendiriniz.

3.      Şirketin lojistik ve tedarik zinciri yapısının etkin ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak için olası tüm çözümleri ve önerileri geliştiriniz.

4.      Önerdiğiniz sistemleri süreçler halinde gösteriniz.

5.      Süreç adımlarının maliyet ve süreleri ile süreçlerin olası riskleri hakkında öngördüğünüz önlemleri belirtiniz.

6.      Çözüm ve önerilerinizin doğruluğunu, çözümün probleme uygunluğunu, çözüm ve önerilerinizin uygulama planını açıklayınız.

Değerlendirme aşağıdaki şekilde yapılacaktır:

Koşullar :

• Olası çözüm/öneri seçenek(ler)i geliştirebilmek/oluşturabilmek için şirketin planlama, tedarik, depolama, dağıtım ve iade faaliyetlerine ilişkin özellikler mutlaka dikkate alınmalıdır.
• Olası çözüm/öneri alternatif(ler)i geliştirebilmek//oluşturabilmek amacıyla her türlü çağdaş ve bilimsel gelişmeler ile sektöre has uygulamalar araştırılmalıdır.
• Bu vakayı aldığınıza ilişkin bir e-postanın info@loder.org.tr adresine gönderilmesi gerekmektedir.
• Raporlar en fazla 20 sayfa olabilir (ekler dahil).
• Raporlarda teorik bilgi kesinlikle bulunmamalı, gereken yerlerde kaynak gösterilmelidir (Ör.: Long, 2003, s.42)
• Raporlar;  1,5 aralıklı, Times New Roman 12 fontunda, iki yana yasla (justified)  biçiminde Word dokümanı olarak hazırlanmalıdır.
• Söz konusu vaka baz alınarak problemin daha etkin analizi için gereksinim duyacağınız her türlü ek bilgi, gerekçesi açıklanarak varsayımlar başlığı altında belirtilebilir.
• Takımlar isim, e-posta, adres, üniversite, bölüm vb. kişi ve üniversite tanıtımına ilişkin bilgilerini sadece rapor kapağında belirtebilirler, rapor içinde hiç bir şekilde belirtemezler. Size bildirilen takım kodunuz ise raporun kapağı ve her sayfasında uygun bir yerde (tercihan üst başlık-header veya alt başlık-footer içinde) belirtilmelidir.

Yarışmanın vakasını indirmek için tıklayınız.